تبلیغات
وبلاگ شخصی توفیق بیتوشی - نگاهی به رمان «خیالت راحت رییس» نوشته احمد پورامینی

تازه ها : ظرفیت شعر ایرانی جهانی نیست . . .
نویسنده :توفیق بیتوشی
تاریخ:سه شنبه 28 شهریور 1391-04:00 ب.ظ

نگاهی به رمان «خیالت راحت رییس» نوشته احمد پورامینی


این مسیری است كه باید طی شود
نگاهی به رمان «خیالت راحت رییس» نوشته احمد پورامینی
  1 «خیالت راحت رییس» با آهنگی چنان آرام و بی دغدغه پیش می رود که تنها پس از گذشت چند صفحه، این احساس را در خواننده به وجود می آورد که نویسنده بنا ندارد قرار لحنی خاصی را که از ابتدای داستان گذاشته، تبدیل به قراری دیگر کند و همین اتفاق نیز می افتد. به نظر می رسد اتخاذ این ضرباهنگ نسبتا کند بسیار آگاهانه انتخاب شده، چرا که از این طریق، انتقال چیزی که نویسنده درصدد آن است و سیر تکوین اتفاقات و شخصیت ها، بی آنکه خسته کننده باشد به سرانجام خود می رسد و اگرچه در این رمان از اتفاقات عجیب و غریب و بدیع که به جذاب بودن صحنه ها کمک می کنند و کشمکش های چندان اثرگذار خبری نیست، یکدستی نثر و لحن متن تا انتهای رمان، خواننده را به خواندن ترغیب می کند.
    2 در این رمان، ما با موقعیت هایی عینی و واقعی روبه رو هستیم که به صورت صحنه به صحنه بسط داده می شوند؛ موقعیت هایی که گاه به رغم درونی بودن شان، از بیرون تشریح می شوند. نویسنده در همان لحظه ای که موقعیت ها در حال بسط و گسترش اند، توضیح چندانی نمی دهد و فقط به نشان دادن رفتارها اکتفا می کند. گاه اتفاقی رخ می دهد، شخصیت ها در صحنه ظاهر می شوند و احساسات غالب و برخوردها در آنجا نمایان می شود و گاه صحنه ها بسته به خیال پردازی نویسنده به نمایش درمی آیند ولی اغلب به ضرورت داستانی تن می دهند. روایت این واقعیات برحسب منطق عادی حوادث و رونویسی محض و مطیعانه از وقایعی که توالی درهم و برهمی دارند، صورت نمی گیرد و نویسنده با ترفندهایی که در لابه لای این واقعیات روزمره و تکراری به کار می بندد، اتفاقا توهماتی را بازآفرینی می کند که به فراخور موقعیت ها و بر اساس ماهیت شان می توانند شاعرانه، احساساتی، شاد، مالیخولیایی، غمگین یا بدبینانه باشند. نویسنده شخصیت ها را نه بر اساس نگاه مجذوب دیگران و خرق عادت ها و رفتارهای خاص شان بلکه در حشر و نشر با دیگران و در کردار و گفتارشان به ما می شناساند. هر شخصیتی به واسطه شیوه بودن و مقابله با دیگران، ما را هم نسبت به رفتار خود و هم نسبت به رفتار دیگری مطلع می کند، به دلیل همین همزیستی در مکان و زمان محدود و مشخص، هر رفتاری واکنشی است مشخص به تصویری که دیگری طرح آن را ترسیم می کند.
    3 معمولادر دل هر داستانی چند داستان دیگر به صورت بالقوه وجود دارد که به هنگام روایت کردن بیشتر بیرون می زند و خودنمایی می کند. در این میان دسته ای از موضوعات امکان بیشتری نسبت به موضوعات دیگر برای بسط و گسترش دادن دارند و می توان گفت در این مواقع ننوشتن برخی چیزها بسیار دشوارتر از نوشتن آنهاست و به طور کلی کنترل قلم و ذهن مشکلات خاص خودش را دارد. دوران سربازی یکی از همین موضوعات است. این مقطع زمانی برای هرکسی که کوچک ترین تجربه ای از این مقطع داشته باشد، همیشه با یادآوری خاطره های متعدد و متفاوتی همراه بوده است. معمولاهم افرادی که این دوران را پشت سر گذاشته اند، می توانند ساعت ها درباره آن حرف بزنند و از شخصیت ها، لحظه ها و احساسات خاصی که در آن مقطع خاص داشته اند، روایت کنند. رمان «خیالت راحت رییس» نیز در چنین فضایی کار خود را پیش می برد. اما نویسنده در این رمان نه روایت های متعدد و پیچیده ای که می توان از دل این فضا و این دوران خاص بازگو کرد بلکه شرح ساده ای از روابط روزمره شخصیت ها ارایه می دهد و از آن فراتر نمی رود بنابراین در این رمان از کشمکش های معمولی که در این گونه فضاها همیشه وجود دارند و انتخاب میان نیک و بد و تعلیق های خاص، خبری نیست. ترسیم چنین فضایی از این دوران خاص به شدت نیازمند کنترل ذهن و تمرکز روی متن است. نویسنده به عمد با حذف همه اتفاقاتی که می توانست از دل این رمان بیرون بزند و شخصیت های مختلف را خلق کند و نیز با ندادن تصویر درشت از هیچ یک از آدم های رمان و ندادن اطلاعات چندانی از سرشت درونی آنها، ذهن مخاطب را چنان درگیر اتفاقات و واکنش های شخصیت نمی کند و با اینکه هیچ چیز، آدم های رمان را از هزاران آدم دیگر متمایز نمی کند، می توان گفت که پرداخت آدم های رمان با توجه به گسترش متن و با مهارت تمام صورت گرفته است.
    4 «از وقتی ساعتم را درآورده ام و گذاشته ام کنار، اوضاع کمی بهتر شده. شبانه روز اینجا انگار که بیشتر از 24ساعت است. خیلی بیشتر.»
    نویسنده با کسالت بار و یکنواخت نشان دادن فضایی که می توانست زنده و پرتحرک باشد، تصویر خامی را به ما می دهد که معمولاهمیشه آغشته به درگیری ها و فراز و فرودهای خاص خودش بوده است. چیزی که در اینجا اهمیت دارد، موضعی است که نویسنده در آن و از آن روایت می کند و آیا نتیجه تفکر چیزی جز اتخاذ موضعی خاص است؟ همان موضعی که حقیقت در آن ذهنیت خاص معنا پیدا می کند. حقیقتی که بیش از هر چیز در این رمان خود را نشان می دهد، همان کسالت موجود در جای جای متن است که خود را به راوی تحمیل می کند و به مدد احساساتی همچون حسرت و دریغ عرصه را به قهرمان داستان تنگ می کند اما او همچنان مقاومت می کند و پیش می رود و با به یادآوردن لحظه هایی بیرون از مکانی که در آن قرار گرفته، از فصلی به فصل دیگر گذر می کند. گاهی از فرط سرما چند پتو را به دور خود می پیچد و گاه از زور گرما نفسش بند می آید و عق می زند. همچنان پیش می رود، چرا که پذیرفته «درس خواندن، سربازی رفتن، کار پیدا کردن و زن گرفتن، این مسیری است که باید حتما در خانواده های ما طی شود وگرنه برچسب ناکامی می خورد روی ات. خودم هم قبول کرده بودم که غیر از این راه دیگری برای رسیدن به الهام وجود ندارد.»
نویسنده: فرهاد نمرودی
منبع:روزنامه شرق





Check PageRank