تبلیغات
وبلاگ شخصی توفیق بیتوشی - گفتگو با »محمدرضا رستم پور« شاعر ایلامی

تازه ها : ظرفیت شعر ایرانی جهانی نیست . . .
نویسنده :توفیق بیتوشی
تاریخ:سه شنبه 8 اسفند 1391-04:57 ب.ظ

گفتگو با »محمدرضا رستم پور« شاعر ایلامی

هفته نامه ی سیروان _  سنندج
 محمدرضا رستم پور از شاعران برجسته کردزبان ایلام است که در زمینه‌های گوناگون شعر، دستی بر آتش دارد و تاکنون چندین دفتر از ایشان به چاپ رسیده است؛ تهیه کنندگی برنامه‌های رادیویی و همکاری با نشریات مختلف از جمله دغدغه‌های هنری و فرهنگی اوست. »از زبان زخمها«، »نام دیگرنیامدن«، »هفت مرتبه باران«، »روشن تر از فردا«، »زخمهایی که نشمرده‌ایم« و »لانه ویز« از آثار منتشر شده این شاعر است و  »ضیافت زخم«، »پیاده روی«، »من نزدیکم« و »خونه خدا کدوم وره« نیز از  آثار در دست چاپ وی است. »شاعر منتخب کشور در جشنواره شعرجوان ارمنستان«، »شاعربرگزیده در چندین جشنواره منطقه‌ای کرمانشاه و کردستان«، »بهترین گردآورنده کتاب دفاع مقدس«، »بهترین تهیه کننده رادیو« از جمله عناوین فرهنگی رستم‌پور است. گفتگویی صمیمانه با او را به نقل از كردپرس بخوانید. * وضعیت کنونی چاپ و نشر کتاب در حوزه شعر و به ویژه شعر کردی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
- این وضعیت در همه استان‌ها مثل پایتخت است؛ اما مشکلات خاص خودش را دارد.  در سال‌های اخیر در حوزه شعر کردی اتفاق‌های خوبی افتاده که مهم ترین آنها راه اندازی انجمن‌های کردی به صورت رسمی از طرف ساز مان‌های دولتی و چاپ اثار کردی بوده است که البته مهم ترین دلیل این اتفاق اقبال عمومی مردم ایلام و غرب کشور به فرهنگ و هویت کردیست. مردم در شب شعر ها، در برنامه‌های ادبی و در برنامه‌های رادیو تلوزیون، از شعر کردی استقبال شایسته‌ای در سال‌های اخیر به ویژه دهه هفتاد به بعد از خود نشان داده اند و این امر باعث توجه مسئولین شده و خوشبختانه این وضعیت در شرایط مطلوب و امیدوار کننده‌ای قرار دارد. اولین چیزی که در ادبیات مهم است داشتن اثر و حرفی برای گفتن است. وقتی تو حرفی برای گفتن داشتی ناشر و حمایت کننده اش هم خیلی زود پیدا می‌شود؛ که البته  لازمه‌ی حمایت شدن داشتن یک اثرخوب و قابل حمایت است. خوشبختانه مدیران دهه هشتاد ایلام به فرهنگ و ادبیات کردی علاقه‌ی بیشتری نشان داده اند و حمایت‌های خوبی هم داشته اند و این روند اگر تداوم داشته باشد؛ بسیار امیدوار کننده است. ما نباید ادبیات را قاطی سیاست کنیم ادبیات حسابش جداست  و مسیر خودش را می‌رود. الان در صد بالایی از برنامه‌های ادبی را شعر‌های کردی در بر گرفته و این چیزی نیست که از طرف دولت تزریق شده باشد این چیزی است که مردم می‌خواهند و مردم هم هر چیزی بخواهند اتفاق می‌افتد. 
* اشعار  بومی و عامیانه که در مراسم عروسی و چمر و هوره دراستانهای کردزبان به کار گرفته می‌شود چگونه می‌تواند به غنای شعر کردی کمک کند؟
- این ها در مجموع بخشی از ادبیات فولکلورما هستند و موسیقی و هویت فرهنگی و محتوای ساده و عاشقانه  و اجتماعی‌ای که در این ها هست ریشه در فرهنگ دیرینه‌ی ما دارد. این ها بدون شک در غنی شدن ادبیات کردی ما مهم بوده و هستند. البته اگر ظرفیت‌های درست را بشناسیم و درست از آنها استفاده کنیم، ادبیات فولکلور ما ظرفیت بالایی دارد که هنوز بسیاری از لایه‌های آن فرصت بروز پیدا نکرده اند و یکی از زمینه‌های پرورش این حوزه این است که باید صبر کرد تا دانشجویان بیشتری پایان نامه هایشان را به این پژوهش ها بسپارند و استادان بیشتری نیز در این حوزه وقت بگذارند تا برنامه‌های مکتوب بیشتری در این زمینه ارائه شود؛ آن وقت است که به ظرفیت بالای این نوع ادبیات می‌توان پی برد در سطح جهان هم همین طور است، شاعران و نویسندگانی که ادبیات فولکلور منطقه خود را به خوبی شناخته اند موفق تر از دیگران بوده اند؛ چرا که در ادبیات فولکلور ظرفیت هایی هست که شاعر و نویسنده با شناخت انها ذهنش سرشار از ریتم و اندوه و شادی و اندیشه‌ی پر بار خواهد شد.
* دلیل گرایش شاعران کردزبان به سرودن شعر‌های فارسی چیست؟
- ما باید بپذیریم که زبان رسمی مان فارسی و این طبیعی است که شاعری که می‌خواهد در کشور مطرح شود شعر فارسی هم بگوید اما در ایلام برخلاف نظر شما اتفاق جالبی افتاده و آن هم این است که شاعران برجسته‌ی ایلام و حتی جوانانش هم زمان با شعر فارسی به صورت جدی به شعر کردی هم پرداخته اند. هم اكنون اگر سابقه‌ی کاری شاعران ایلامی را -البته شاعران خوب و قابل تأملش را- بررسی کنی می‌بینی که به خوبی توازن ایجاد کرده اند؛ هم در سطح کشور شعر‌های فارسی شان مطرح شده هم در سطح مناطق کردنشین شعر‌های کردی شان شناخته شده است. شاعر خوب خود را به زمان خاصی محدود نمی کند در هر زمانی که حرفی برای گفتن داشت شعر می‌سراید مهم اندیشه و حرفی است که برای گفتن دارد. شما نگاه کنید به کارنامه ادبی شاعران برجسته ایلامی، می‌بینید که در کنار دفتر‌های مطرح شعر فارسی‌شان، دفتر‌های مطرح شعرکردی هم دارند. من این صحبت شما را كه شاعران ایلامی به شعر فارسی بیشتر گرایش دارند نمی پذیرم چرا که شواهد چیز دیگری می‌گوید؛ اگر در دهه‌ی مثلا شصت این گونه بوده دلیلش این بوده که هنوز مردم ایلام آن گونه که باید از هویت فرهنگی خود کنکاش نداشته اند اما از دهه هفتاد به بعد خیلی اتفاق‌های خوبی در حوزه فرهنگ ایلام افتاده است و بار اصلی این اتفاق ها را اهالی قلم و استادان برجسته‌ی استان بر عهده داشته اند و در این مسیر مشقت ها هم کشیده اند و به قول حافظ ...که مپرس!
* جایگاه شعر کردی ایلامی و شاعران ایلامی در بین دیگر شاعران کردی سرای دیگر استان ها در چه سطحی است؟
- الان خوشبختانه شاعران کردی سرای مناطق مختلف با شاعران ایلامی رابطه‌ی بسیار مطلوب و امیدوار کننده‌ای دارند. در برنامه‌های ادبی کردی دیگر استان ها، ایلامی ها همیشه در ردیف برگزیده ها و رتبه‌های برتر هستند. در نشست‌های تخصصی ایلامی ها جایگاه ویژه‌ای دارند و این نشان از هم دلی و هم راهی شاعران دیگر استان ها و غنای شعر ایلام دارد. امیدوارم این روند همچنان سیر صعودی اش را طی کند.
* آیا شاعران امروزی توانسته اند جانشین خوبی باشند برای شاعران دهه‌های پیشین استان ایلام؟
- ببینید در شعر هیچکس قرار نیست جانشین دیگری بشود. شعر یک مسیر است. تعدادی در آن راه می‌افتند و دیگران مسیر را روشن تر می‌کنند یا ادامه می‌دهند یا به کل ان مسیر را به هم می‌ریزند و تغییر می‌دهند؛ اما جانشینی در کار نیست. نیما یوشیج مسیر تازه‌ای را به تثبیت رساند اما هیچوقت ادعا نکرد جانشین رودکی می‌شود. او پدر شعر فارسی بود و این پدر شعر نو هر کدام مسیر خود را دارند و تازه واردها قرار نیست پیشینیان را حذف کنند. شاعر دهه نود ایلام بی اعتنا به غلامرضا ارکوازی نیست بی اعتنا به شعر فولکلور نیست بی اعتنا به پیشینه‌ی ادب کردی نیست؛ اما مسیر خود و  نگاه خاص خودش را دارد. شاعر امروز ایلام با شعر جهان هماهنگ تر از پیش است اما در پی انکار نیست. این یک پروسه است که باید صبر کرد تا به نتایج خوبی در آن رسید. شعر کردی ایلام الان خیلی متحول شده و نگاه جهانی به شعر دارد؛ شعر قابل ترجمه‌ای است. از توصیف بیرون آمده و به زندگی رسیده؛ به خود شعر رسیده. به ظرفیت‌های بالای شعر رسیده. الان شعر کردی ایلام هم پای شعر فارسی پیش می‌رود. نگاه محلی برآن حکم نمی کند رنگ و بوی یک لباس محلی را ندارد که تنها برای مراسم خاصی به کار گرفته می‌شود. شعر کردی امروز شعر زندگی امروز است. با واژه ها و کلمات و فلسفه روز است؛ پیشینیان را نه تنها انکار نمی‌کند بلكه تکمیل می‌کند. در ادبیات کسی جای دیگری را نمی‌گیرد. هر کسی جای خود را دارد؛ از سنتی و شعر چوپانی اش گرفته تا مدرن و فرامدرنش هر کدام شناسنامه‌ی خاص خود را دارند.
* برای معرفی بیشتر شعر ایلام به کشور چکار باید کرد؟
- خیلی کارها می‌توان کرد. اول از همه باید به اقتصاد ایلام فکر کرد. اقتصاد پایه و اساس رشد ادبی است. اگر چند دهه پیش قطار و کشتی در بنادر جنوبی ما فعالیت نداشتند و راههای ارتباطی با کشورهای دیگر و با پایتخت اسان نمی شد الان نویسندگان بزرگی در جنوب نداشتیم. شاعران صاحب جریان نداشتیم. باید به زیر بنا‌های ارتباطی فکر کرد. تا این جاده ها این فرودگاه و این ارتباطات بهتر و مطمئن تر نشود نمی توانید راحت به پایتخت سفر کنید. نمی توانید شاعری را بدون دغدغه به استان دعوت کنید. این دوری از پایتخت واقعا به ما صدمه زده و آنقدر صدمه زده که نتوانسته ایم در مطرح شدن ادبیات استانمان در سطح کشور به شکل شایسته‌ای به مقصد خود برسیم. هنوز ادبیات ایلام برای مطرح شدن فرصت زیادی دارد. وقتی این زیر بنا‌های ارتباطی بهتر شدند آن وقت می‌آییم و در باره‌ی راههای دیگر آن به هم فکری می‌نشینیم. فعلن تا این راه ارتباطی درست نشود به مقصود اصلی خود نخواهیم رسید. البته هر چند فاصله ها و راهها مجازی شده اند اما هنوز فیزیک در ارتباطات حرف اول را می‌زند و حضو فیزیکی بسیار مهم تر از حضور مجازی است.
منبع : هفته نامه ی سیروان _ سنندج





Check PageRank